{"id":239,"date":"2012-09-26T18:27:40","date_gmt":"2012-09-26T16:27:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/?page_id=239"},"modified":"2018-06-07T13:58:28","modified_gmt":"2018-06-07T11:58:28","slug":"rozpalanie-ognia","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/?page_id=239","title":{"rendered":"Rozpalanie ognia"},"content":{"rendered":"<h3>Cz\u0142owiek i <em>natura ognia<\/em><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dysponujemy ogniem. Mamy do niego dost\u0119p i w zasadzie wiemy, \u017ce mo\u017cemy to wykorzystywa\u0107. Zadziwiaj\u0105ca sprawa, jak ma\u0142o os\u00f3b\u2026 rozumie ogie\u0144.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Obserwuj\u0105c ludzi mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce niekt\u00f3rzy z nich \u017cyli z ogniem bardzo blisko. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednak ma problem z zauwa\u017ceniem regu\u0142 jego palenia. <span style=\"color: #ff9900;\">Nie s\u0105 to regu\u0142y ustanowione przez cz\u0142owieka i zapisane w specjalnym poradniku \u2014 one wynikaj\u0105 z <strong><em>natury ognia<\/em><\/strong>.<\/span> Dodam te\u017c, \u017ce fakt, i\u017c si\u0119 tu wym\u0105drzam, nie ma wp\u0142ywu na to, \u017ce miewam czasem problemy z rozpalaniem ognia. Czasem za\u015b podziwiam tych, kt\u00f3rzy to robi\u0105 lepiej ode mnie. Pr\u00f3buj\u0119 jednak rozumie\u0107 natur\u0119 ognia \u2014 on to lubi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Brak rozumienia wspomnianych regu\u0142 powoduje szereg wadliwych dzia\u0142a\u0144 cz\u0142owieka. Dzieje si\u0119 to podczas rozpalania ognia, podsycania go, a tak\u017ce w momencie zabiegania o to, by nie wygas\u0142. Oto niekt\u00f3re z najcz\u0119\u015bciej pope\u0142nianych b\u0142\u0119d\u00f3w:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>niew\u0142a\u015bciwe obranie miejsca na ognisko<\/li>\n<li>niew\u0142a\u015bciwy wyb\u00f3r opa\u0142u<\/li>\n<li>niew\u0142a\u015bciwe zorganizowanie miejsca rozpalania<\/li>\n<li>niew\u0142a\u015bciwy dob\u00f3r formatu opa\u0142u<\/li>\n<li>niew\u0142a\u015bciwe uk\u0142adanie drewna<\/li>\n<li>niew\u0142a\u015bciwe ocenianie \u201epunkt\u00f3w zasilania\u201d ognia<\/li>\n<li>brak sprz\u0119\u017cenia w czasie czynno\u015bci rozpalania i u\u017cytkowania<\/li>\n<li>zaniedbywanie czuwania nad ogniem<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-content\/uploads\/IMG_4521.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-3821 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-content\/uploads\/IMG_4521.jpg\" alt=\"IMG_4521\" width=\"734\" height=\"496\" \/><\/a>Co szczeg\u00f3lnego jest w <strong><em>naturze ognia<\/em><\/strong>? U\u015bmiecham si\u0119 lekko, kiedy to sobie my\u015bl\u0119: <strong><em>naturalno\u015b\u0107<\/em><\/strong>. Nic nie dzieje si\u0119 wbrew naturze. Zatem na skutek po\u0142\u0105czenia wysokiej temperatury (iskra, \u017car) oraz cia\u0142a podlegaj\u0105cego szybkiemu utlenianiu (drewno) w \u015brodowisku zawieraj\u0105cym tlen \u2014\u00a0pojawiaj\u0105 si\u0119 p\u0142omienie, a my je u\u017cywamy do ogrzania si\u0119, do gotowania strawy, do snucia wspomnie\u0144\u2026 Czuj\u0119, \u017ce te\u017c si\u0119 u\u015bmiechacie, wszak powiedzia\u0142em tak banaln\u0105 rzecz. Tyle, \u017ce kiedy patrzy si\u0119 na ludzi rozpalaj\u0105cych ogniska \u2014\u00a0te banalne ogniska \u2014 ma si\u0119 podejrzenia, \u017ce wiedza o tym, i\u017c podpalone drewno zapala si\u0119, jest wiedz\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105, lecz\u2026 nie pog\u0142\u0119bion\u0105. Bowiem rozpalacze ognia:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>wybieraj\u0105 stanowisko pod ogie\u0144 <span style=\"color: #ff9900;\">w miejscu, w kt\u00f3rym podczas deszczu zbierze si\u0119 woda<\/span> albo ju\u017c jest mokre; gdzie pod ogniskiem znajduje si\u0119 torf lub wok\u00f3\u0142 znajduje si\u0119 sucha \u015bci\u00f3\u0142ka; gdzie zawsze wiej\u0105cy wiatr roznosi iskry na m\u0142ody b\u00f3r; gdzie si\u0119 nisko opu\u015bci\u0142y ga\u0142\u0119zie drzew&#8230;<\/li>\n<li>zbieraj\u0105 <span style=\"color: #ff9900;\">drewno le\u017c\u0105ce na ziemi<\/span>, a zatem cz\u0119sto mokre, a nawet sple\u015bnia\u0142e czy przegni\u0142e; bior\u0105 te\u017c mocno spr\u00f3chnia\u0142e, nadaj\u0105ce si\u0119 bardziej do \u017carzenia ni\u017c spalania<\/li>\n<li><span style=\"color: #ff9900;\">zbieraj\u0105 drewno w najbli\u017cszej okolicy<\/span>, niemal pod nosem, aby p\u00f3\u017aniej, w nocy, po ciemku szuka\u0107 czegokolwiek, co nada si\u0119 do spalenia, bowiem w pobli\u017cu niczego ju\u017c nie ma;<\/li>\n<li>b\u0119d\u0105c nawet w dogodnych warunkach <span style=\"color: #ff9900;\">udaj\u0105 si\u0119 po opa\u0142 dysponuj\u0105c zazwyczaj samymi r\u0119kami<\/span>, tote\u017c wracaj\u0105 z\u00a0dwiema-trzema ga\u0142\u0119ziami i\u00a0tak marnuj\u0105 ca\u0142e godziny wielokrotne w\u0119dr\u00f3wki po\u00a0zdobycie\u2026 byle czego<\/li>\n<li>z zapa\u0142em bior\u0105 si\u0119 za <span style=\"color: #ff9900;\">przytykanie pal\u0105cej si\u0119 zapa\u0142ki do t\u0119giego polana<\/span>, a je\u017celi nawet przedtem rozpalili ga\u0142\u0105zkow\u0105 drobnic\u0119, to zduszaj\u0105 p\u0142omienie nakrywaj\u0105c je grubymi szczapami u\u0142o\u017conymi ciasno jak deski na dachu, kt\u00f3re odcinaj\u0105 dop\u0142yw powietrza<\/li>\n<li>buduj\u0105 konstrukcje <span style=\"color: #ff9900;\">dok\u0142adnie wed\u0142ug widzianych wzor\u00f3w<\/span>; nie potrafi\u0105 nic wi\u0119cej, ale za to po\u015bwi\u0119caj\u0105 du\u017co czasu na to, co potem inni mog\u0105 zauwa\u017cy\u0107, a co ma znaczy\u0107: &#8222;w\u0142a\u015bnie rozpala fachowiec&#8221;<\/li>\n<li>widz\u0105c, \u017ce ognisko dogasa, spiesz\u0105 mu z pomoc\u0105 wr\u0119cz <span style=\"color: #ff9900;\">zasypuj\u0105c mn\u00f3stwem drewna<\/span>, a efekt tego, jak powy\u017cej opisany<\/li>\n<li>ognisko ga\u015bnie najcz\u0119\u015bciej przez <span style=\"color: #ff9900;\">zaniedbanie jego zasilania<\/span> oraz p\u00f3\u017aniejsze, nieumiej\u0119tne pr\u00f3by \u201ereanimacji\u201d<\/li>\n<li><span style=\"color: #ff9900;\">ogie\u0144 jest rozpalany d\u0142ugo<\/span>; p\u00f3\u017aniej wszyscy ekscytuj\u0105 si\u0119, \u017ce ju\u017c jest gotowe ognisko, bior\u0105 si\u0119 ochoczo za dok\u0142adanie drewna \u2014\u00a0ach te matczyne odruchy \u2014 po czym przytomniej\u0105, \u017ce od godziny jeszcze NIE gotuje si\u0119 woda lub zupa, bo nikt o tym nie pami\u0119ta\u0142; po\u0142owa zapas\u00f3w drewna jednak posz\u0142a z dymem, prawdopodobnie dla \u201eogrzania atmosfery\u201d w przeno\u015bni i dos\u0142ownie.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Natura ognia, o kt\u00f3rej raczej m\u00f3wi\u0119 \u201eistota ognia\u201d, mo\u017ce by\u0107 przyr\u00f3wnana do takiego zjawiska, jakim jest \u017cycie. Bo <span style=\"color: #ff9900;\">ogie\u0144 \u017cyje<\/span>, a wielu jest o tym przekonanym, bowiem samo \u017cycie polega na procesie nazwanym przecie\u017c spalaniem. Podczas spalania zachodzi bardzo wiele proces\u00f3w i zjawisk.<\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\">Oto fragment z mojej ksi\u0105\u017cki <span style=\"color: #ff9900;\"><em>Survival po polsku III Edycja<\/em><\/span>.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>Pierwsz\u0105 potrzeb\u0105 jest uzyskanie iskry b\u0105d\u017a \u017caru, uzyskanie p\u0142omienia (najlepiej polega\u0107 na korze brzozowej) i\u00a0poda\u0107 ga\u0142\u0105zkom trzymanym w d\u0142oni. Wi\u0119cej o rozpalaniu ognia dalej, w rozdziale po\u015bwi\u0119conym rozmaitym sztuczkom, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 \u017cycie.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>Buduj\u0105c ognisko musimy utworzy\u0107 niewielki szkielet (bo nie robimy pod \u017cadnym pozorem wielkiej konstrukcji, jak byle jaki greenhorn!) ze \u015brednich, \u0142atwo palnych ga\u0142\u0119zi. Szkielet ten winien przypomina\u0107 sza\u0142as z wej\u015bciem od jednej strony, kt\u00f3re przeznaczone jest do wprowadzenia si\u0119 ognia (mo\u017ce by\u0107 te\u017c jak studnia \u2014\u00a0umiecie budowa\u0107 studni\u0119 z zapa\u0142ek?). Teraz nale\u017cy mu tylko wyszykowa\u0107 mi\u0119kkie i delikatne pos\u0142anie, kt\u00f3re \u0142apczywie ze\u017cre (nie zna si\u0119 na sza\u0142asach, lubi tylko je\u015b\u0107). B\u0119dzie ono w\u0142o\u017cone przez wej\u015bcie do tego sza\u0142asu i w\u0142a\u015bnie na nie k\u0142adziemy ogie\u0144. Wierzch sza\u0142asu wcze\u015bniej lub p\u00f3\u017aniej okrywamy dachem z grubszych ga\u0142\u0119zi. <\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>M\u00f3wi\u0105c szczerze, ja preferuj\u0119 przygotowania ogniskowe raczej ba\u0142aganiarskie. Zaczynam od po\u0142o\u017cenia wy\u0142\u0105cznie rozpa\u0142ki (palnych, naturalnych drobin, kt\u00f3re przyjm\u0105 na siebie iskr\u0119 krzesiwa), obk\u0142adam niewielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 drobnej podpa\u0142ki (cieniutkimi ga\u0142\u0105zkami, suchymi trawami, cienkimi p\u0142achetkami kory brzozowej<a style=\"color: #ffffff;\" href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup><strong><sup>[2]<\/sup><\/strong><\/sup><\/a>), kt\u00f3ra rozpali si\u0119 od pierwszego ognia i stworzy malute\u0144kie ognisko. Od tego momentu podk\u0142adam grubsz\u0105 podpa\u0142k\u0119 \u2014 tworzy to narastanie \u017caru (jako rozpalonej masy przy samej ziemi) oraz silnych p\u0142omieni, kt\u00f3re nazywam \u201ezdolnymi do samodzielnego \u017cycia\u201d przez czas jaki\u015b. Daje mi to czas na zaj\u0119cie si\u0119 sprawami gotowania, a od czasu do czasu podsuwam do ognia paliwo, czyli grube polana, kt\u00f3re bez trudu zapal\u0105 si\u0119 od wysokiej temperatury. Od samego pocz\u0105tku mam ca\u0142y materia\u0142 palny przygotowany w sporej ilo\u015bci, ulokowany ko\u0142o ogniskowego miejsca. Staram si\u0119 nie dok\u0142ada\u0107 grubszej podpa\u0142ki ani paliwa w postaci wi\u0105zki drewna, u\u0142o\u017conej nad ogniem r\u00f3wnolegle, jakbym tworzy\u0142 rodzaj dachu. To mo\u017ce utrudni\u0107 dost\u0119p paliwa i ognisko mo\u017ce si\u0119 st\u0142umi\u0107, zagasn\u0105\u0107.<\/em><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-content\/uploads\/070.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-3822\" src=\"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-content\/uploads\/070.jpg\" alt=\"070\" width=\"356\" height=\"527\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Opisz\u0119 to, co powy\u017cej, jeszcze raz, ale ju\u017c bardziej szczeg\u00f3\u0142owo. Przyjmijmy pewien spos\u00f3b widzenia zjawisk. Pojedyncze atomy \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w grupy tworz\u0105ce kom\u00f3rki cia\u0142a. Te za\u015b sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na tkanki. Po\u0142\u0105czenie rozmaitych tkanek daj\u0105 nam z\u0142o\u017cony tw\u00f3r \u2014\u00a0cia\u0142o. Zawsze jest tak, \u017ce ma\u0142e elementy s\u0105 podstaw\u0105 dla zaistnienia du\u017cych, rozbudowanych struktur. Ma\u0142e elementy nie s\u0105 w stanie uzyska\u0107 podobnych mo\u017cliwo\u015bci jak u z\u0142o\u017conego tworu, ale bior\u0105 w tym udzia\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tak jest i z ogniskiem. Ma\u0142ymi, podstawowymi elementami jego konstrukcji pocz\u0105tkowej s\u0105 cieniutkie ga\u0142\u0105zki. Momentem startowym jest uzyskanie iskry, \u017caru, p\u0142omienia. W pierwszej kolejno\u015bci stosujemy narz\u0119dzie, kt\u00f3re nam to daje. B\u0119dzie to zapalona zapa\u0142ka albo iskra z krzesiwa. Mo\u017ce to by\u0107 drobina \u017caru po wystyg\u0142ym ognisku, kt\u00f3ra kryje si\u0119 nad ranem pod grub\u0105 warstw\u0105 bia\u0142o-szarego, puszystego popio\u0142u. Mo\u017ce to by\u0107 tak\u017ce hubka czy puch ro\u015blinny, kt\u00f3re pierwsze zetkn\u0105 si\u0119 z\u00a0iskr\u0105 i\u00a0utworz\u0105 drobin\u0119 \u017caru, a ten z kolei trzeba rozdmucha\u0107 dla jego podtrzymania oraz uzyskania wi\u0119kszej temperatury. To <span style=\"color: #ff9900;\">zarzewie<\/span>, kt\u00f3re musi spotka\u0107 si\u0119 z <span style=\"color: #ff9900;\">rozpa\u0142k\u0105<\/span>, czyli elementem przyjmuj\u0105cym na siebie wykonanie nast\u0119pnego zadania. Rozpa\u0142k\u0105 mo\u017ce by\u0107 lubiana przez w\u0119drowc\u00f3w cienka kora brzozy, mog\u0105 to by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wspomniane cieniutkie i suche ga\u0142\u0105zki, je\u017celi na pocz\u0105tku ju\u017c uzyskali\u015bmy p\u0142omie\u0144. <span style=\"color: #ffffff;\"><strong>Opisa\u0142em w\u0142a\u015bnie etap rozpalania ogniska<\/strong><\/span>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wyrazisty, zdrowy p\u0142omie\u0144 jest oznak\u0105 tego, \u017ce idzie nam dobrze. P\u0142on\u0105ce ga\u0142\u0105zki jednak szybko si\u0119 spal\u0105. Nale\u017cy wi\u0119c uczyni\u0107 tak, by zadanie zosta\u0142o przej\u0119te przez nast\u0119pne, podane przez nas ogniowi \u201edo spo\u017cycia\u201d kolejne cienkie ga\u0142\u0105zki (najlepiej w postaci znacznie wi\u0119kszej wi\u0105zki) albo ga\u0142\u0105zki ju\u017c nieco grubsze. Je\u015bli ogie\u0144 jest \u017cwawy i ma wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c na pocz\u0105tku temperatur\u0119, na pewno nam si\u0119 uda. Te kolejne porcje ga\u0142\u0105zek, a tak\u017ce patyk\u00f3w (do grubo\u015bci ma\u0142ego palca), nazwiemy <span style=\"color: #ff9900;\">podpa\u0142k\u0105<\/span>, czyli kolejn\u0105 porcj\u0105 opa\u0142u maj\u0105c\u0105 utworzy\u0107 niewielkie, s\u0142abe jeszcze ognisko. Jest to okres, kiedy zabiegamy nie tylko o utrzymanie p\u0142omieni, ale te\u017c o to, <span style=\"color: #ff9900;\">by na spodzie utworzy\u0142a si\u0119 warstwa solidniejszego \u017caru<\/span>. Da on nam gwarancj\u0119, \u017ce w razie zanikni\u0119cia p\u0142omieni b\u0119dzie nam \u0142atwiej je odzyska\u0107 \u2014\u00a0podk\u0142adaj\u0105c ponownie \u0142atwopalne drobiny i dmuchaj\u0105c (dostarczaj\u0105c wi\u0119cej tlenu).\u00a0<strong>Opisa\u0142em w\u0142a\u015bnie etap stabilizacji ogniska <\/strong>(potrzebujemy zwyczajnie mie\u0107 ognisko na podor\u0119dziu).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ma\u0142e ognisko nie jest jeszcze tym, czego pragniemy. A chodzi nam o takie ognisko, kt\u00f3re b\u0119dzie mog\u0142o istnie\u0107 samodzielnie przez d\u0142u\u017cszy czas, by spe\u0142nia\u0107 nasze potrzeby: ogrzania si\u0119, ugotowania strawy, wysuszenia odzie\u017cy, nacieszenia si\u0119 ogniskowa atmosfer\u0105. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c \u2014 ogie\u0144 ma tu pracowa\u0107.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Powinni\u015bmy zadba\u0107 o to, aby ogie\u0144 otrzyma\u0142 sw\u00f3j pokarm na tyle solidny, by nie m\u00f3g\u0142 go zu\u017cywa\u0107 w ci\u0105gu paru minut, ale by wgryza\u0142 si\u0119 w niego po trochu jak pies dobieraj\u0105cy si\u0119 do szpiku w grubej ko\u015bci. A to musi potrwa\u0107. Dok\u0142adamy wi\u0119c grubsze szczapy i polana (nazywamy je na tym etapie <strong><span style=\"color: #ff9900;\">paliwem <\/span><\/strong>lub <strong><span style=\"color: #ff9900;\">opa\u0142em<\/span><\/strong>). Jednak niedo\u015bwiadczony traper mo\u017ce w ka\u017cdej chwili wiele zepsu\u0107\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zach\u0142anni ludzie pragn\u0105, aby pi\u0119kny efekt uzyska\u0107 jak najszybciej. Podobnie zdarza si\u0119 tym ludziom, kt\u00f3ry chc\u0105c mie\u0107 pi\u0119kne kwiaty w pokoju staraj\u0105 si\u0119 im jak najlepiej dogodzi\u0107. A c\u00f3\u017c jest dla kwiat\u00f3w wa\u017cne? Woda! Lej\u0105 wi\u0119c do doniczek mn\u00f3stwo wody, a p\u00f3\u017aniej s\u0105 zaskoczeni, \u017ce ro\u015blina zaczyna gin\u0105\u0107. Aby to naprawi\u0107 \u2014 dolewaj\u0105 wod\u0119. A tymczasem korzenie gnij\u0105 a pi\u0119kna ziele\u0144 przemienia si\u0119 w brunatno\u015b\u0107\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Podobnie jest w przypadku palaczy ognisk: w poczuciu spe\u0142niania odpowiedzialnej misji dok\u0142adaj\u0105 na wierzch mn\u00f3stwo grubych kawa\u0142\u00f3w drewna i maj\u0105 przekonanie, \u017ce ogie\u0144 si\u0119 ucieszy. A on tymczasem czuje si\u0119 prawdopodobnie jak kto\u015b, na kogo na\u0142o\u017cono warstwy pierzyn, by mu by\u0142o ciep\u0142o. Powinienem chyba doda\u0107, \u017ce na pierzynach u\u0142o\u017cono jeszcze st\u00f3\u0142 blatem ku do\u0142owi. Nijak si\u0119 ruszy\u0107 i oddycha\u0107 nie ma czym.\u00a0<span style=\"color: #ffffff;\"><strong>Opisa\u0142em w\u0142a\u015bnie etap pracy z ogniskiem<\/strong>.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p>SPP:<\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>Pierwszy pewnik: czego jak czego, ale ognia cz\u0142owiek si\u0119 boi. Zawsze czci\u0142 ogie\u0144, w dowolnej postaci, zawsze garn\u0105\u0142 si\u0119 do niego i urzeczony patrzy\u0142 w p\u0142omienie. Zawsze mia\u0142 k\u0142opoty z jego opanowaniem.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>Drugi pewnik: ogie\u0144 potrafi przyja\u017anie grza\u0107 i o\u015bwietla\u0107, lecz gdy zorientuje si\u0119, \u017ce ma do czynienia z g\u0142upcem, pragnie wydosta\u0107 si\u0119 na swobod\u0119. Bywa wtedy podst\u0119pny i odczekuje, a\u017c cz\u0142owiek odejdzie, albo te\u017c wyskakuje gwa\u0142townie i pr\u00f3buje zagarn\u0105\u0107 dla siebie jak najwi\u0119ksz\u0105 przestrze\u0144 w jak najkr\u00f3tszym czasie.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>Cz\u0142owiekowi pozostaje jedynie udowodni\u0107, \u017ce panuje nad ogniem. Nale\u017cy wi\u0119c ogranicza\u0107 do niezb\u0119dnego minimum jego w\u0142o\u015bci, nie dostarcza\u0107 mu \u015brodk\u00f3w \u201ewyskokowych\u201d i kontrolowa\u0107 na bie\u017c\u0105co zachowanie<\/em>.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<pre><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Zwykle pod le\u017c\u0105cymi polanami wszystko si\u0119 wypala i p\u0142omienie nie si\u0119gaj\u0105 ju\u017c polan na skutek zbyt du\u017cej przestrzeni; nale\u017cy dok\u0142ada\u0107 patyki wciskaj\u0105c je tam, do \u015brodka.\r\n\r\n<a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Uwa\u017caj na trzyman\u0105 w d\u0142oni kor\u0119 brzozow\u0105 \u2014 po chwyceniu ognia lubi si\u0119 ona zwija\u0107 i nierzadko owija si\u0119 na palcu. Nie jest to przyjemne!<\/pre>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cz\u0142owiek i natura ognia Dysponujemy ogniem. Mamy do niego dost\u0119p i w zasadzie wiemy, \u017ce mo\u017cemy to wykorzystywa\u0107. Zadziwiaj\u0105ca sprawa, jak ma\u0142o os\u00f3b\u2026 rozumie ogie\u0144. Obserwuj\u0105c ludzi mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce niekt\u00f3rzy z nich \u017cyli z ogniem bardzo blisko. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednak &hellip; <a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/?page_id=239\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":57,"menu_order":20,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/239"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=239"}],"version-history":[{"count":27,"href":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6930,"href":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/239\/revisions\/6930"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/57"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.survival.edu.pl\/wp-index.php\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}